• TR
  • EN
Rakının Korunması

Rakı, Türkiye’nin kültürel ve coğrafi değerleri arasında yer alan, dünyaya ihracatı yapılan, ekonomik değeri büyük bir üründür.

2013 yılı itibarıyla 3,2 milyar TL iç pazar büyüklüğü ve 25,3 milyon USD ihracat hacmine sahiptir.

Sektör aynı yıl itibarıyla yaklaşık olarak toplam 2,03 Milyar TL ÖTV ve KDV yaratmıştır.

Rakı, yalnızca Türkiye’de üretilen üzüm ve anason tohumları ile geleneksel tarifine bağlı kalınarak üretilir. Hammaddesinin temin edildiği ülkemiz coğrafyasının, rakının karakteristik özellikleri açısından önemi büyüktür.

Rakı kategorisi tehlike altında

2000’li yılların başlarına kadar Devlet Tekelinin aktif olduğu sektör, AB uyum süreci dahilinde ithalat ve özel sektör yatırımlarına açılmıştır.

Bununla beraber, ithal içki markaları Türkiye’de çok yoğun bir reklam ve tanıtım atağına girmişlerdir.

İlk özel sektör rakı markası ancak 2004 yılında pazara sunulmuştur. 2013 yılında ise alkollü içkilerin tüm reklam ve tanıtımları, yapılan düzenlemeler ile kısıtlanmıştır.

Bu süreçte, alkollü içkilerde uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) sistemi değişmiştir. Satış fiyatına göre yüzdelik vergilendirme sisteminden, kategori bazında ve saf alkol içeriğine göre vergilendirme sistemine geçilmiştir.

2011 yılından itibaren, rakı ve diğer içkiler arasındaki ÖTV farkı rakı aleyhine azalmaya başlamıştır.

ÖTV'’nin rakı kategorisine etkisi

Diğer içkilere kıyasla, rakıda uygulanan ÖTV seviyesi rakı kategorisi aleyhine sonuçlar doğurmaktadır.

Aşağıdaki tablo yıllara göre uygulanan ÖTV ve rakı tüketimini aynı zaman çizgisi üzerinde göstermektedir. Rakıya uygulanan ÖTV oranı 100 birim kabul edildiğinde, diğer iki kategoride gerçekleşen ÖTV azalışı net biçimde görülmektedir.Paralel olarak rakı tüketiminde düşüş gerçekleşmektedir.

Rakı kategorisi ÖTV değişimlerine bağlı olarak büyük risk altındadır.

ÖTV DEĞİŞİMİ

Rakıya uygulanan ÖTV hiçbir zaman diğer yüksek alkollü içkilerle eşitlenmemelidir.

Bu talepte çok haklı gerekçeler bulunmaktadır:

- Rakı, yağlı bir esans olan anason içerdiği için genellikle hacmen %45 alkol içeriğinde üretilmektedir. Diğer kategorilerde ise hacmen %37,5 alkol içeriği bulunabilmektedir.

- Alkol içeriği nedeniyle, doğal olarak bir şişe rakıya diğer içkilerden %20 daha fazla ÖTV tahakkuk etmektedir.

ÖTV

- Rakının üretiminde kullanılan alkolün en az %65’i üzümden üretilmelidir. Diğer içkiler ise, üzüme göre çok daha ucuz olan arpa, buğday, patates, şeker kamışı vb. hammaddelerden üretilebilmektedir. Rakı, anason tohumu ile ikinci bir damıtım işlemine tabi tutulmakta ve bu işlem maliyeti arttırmaktadır. Dolayısı ile ithal ürünlerle rekabette rakının doğal olarak maliyet dezavantajı vardır.

- Rakı sektörü, 10 yıllık geçmişine rağmen dünyaya yayılmış olan ve uluslararası birer güç haline gelen içki üreticileri ve markalarıyla mücadele etmek zorunda kalmıştır.

- Vergisel avantajını yitiren rakı satışları azalma eğilimine girmiştir.

RAKI SATIŞI

- İthal içki satışları ise her geçen gün artmaktadır.

RAKI İTHAL

Coğrafi İşaret Tescil Çalışmaları

Derneğimiz tarafından 15.04.2009 tarihinde, Türk Patent Enstitüsü nezdinde rakının Coğrafi İşaret Tescili için başvuruda bulunulmuştur.

Söz konusu başvuru, değerlendirme sonucunda kabul edilerek “Rakı” ibaresinin menşe adı kapsamında coğrafi işaret olarak tesciline karar verilmiştir.

Kısaca coğrafi işaretler, belli bir niteliği, ürünü ve diğer özellikleriyle, bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü tanıtıp, gösteren işaretlerdir.

Coğrafi İşaret

Rakının Coğrafi İşaret Tescili alması sayesinde yurtdışında rakı olarak pazara sunulan ancak üretim ve kalite açısından benzerlik taşımayan ve daha önemlisi, Türkiye Coğrafyası'ndan gelen özellikleri taşımayan hammaddeler ile üretilmiş olan ürünler Türkiye’de satılamamaktadır.

Bir sonraki önemli ve kritik adım, rakının sahip olduğu Coğrafi İşaret Tanımının dünyada da tanınmasıdır.

Gisder, söz konusu süreç için çalışmalar yürütmektedir.

Uluslararası Coğrafi İşaretler Ağı (OriGIn) Çalışmaları

Gisder, Coğrafi İşaret çalışmaları kapsamında, Uluslararası Coğrafi İşaretler Ağı’na (OriGIn) üye oldu.

Gisder, Coğrafi İşaret çalışmaları kapsamında, Uluslararası Coğrafi İşaretler Ağı’na (OriGIn) üye oldu.

15.04.2009 koruma tarihli ve 136 tescil numarası ile TPE de kayıtlı bulunan coğrafi işaret adı “rakı” olan ürünümüz baz alınarak Geleneksel Alkollü İçki Üreticileri Derneği (GİSDER) olarak 07.03.2016 tarihinde OrıGIn’e üyeliğimiz gerçekleşmiş bulunmaktadır.

2003 yılında Cenevre’de kurulan ve 40 ülkeden 400 üyenin coğrafi işaret çalışmalarını yürüttüğü Uluslararası Coğrafi İşaretler Ağı/OriGIn’e üyelik ile coğrafi işaretli ürünlerin uluslararası platformlara taşınması faaliyetleri hız kazanacak;

Coğrafi İşaretlerin ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde etkin tanıtımının yapılması sağlanacak.

Ülkemizde OriGIn e ( Uluslararası Coğrafi İşaretler Ağı Örgütü ) üye olan diğer özel ve tüzel kişiler ise ;

Erzincan Ticaret Odası, İzmir Ticaret Borsası, Aydın Ticaret Borsası, Erzurum Ticaret Borsası, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası,

Yöresel Ürünler Türkiye Araştırma Ağı (Yücita), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Özener Patent olmak üzere 9 üyesi bulunmaktadır.